Album fotograficzny S.K.S z biegu konnego w Śmiłowie w 1929 r.
Autor: nieznany;
Miejsce tworzenia: Śmiłów, k. Sandomierza;
Data powstania: 1929;
Tworzywo: papier, okładka obłożona tkaniną w kolorze bordowym;
Wymiary: 37 x 27 cm.
Obiekt pochodzi z pośmiertnego archiwum Aliny Leszczyńskiej, trafił do Działu Literatury w 2000 roku.
Numer inwentarzowy: MZS/L/2291.
Wśród pamiątek przekazanych do naszego Muzeum przez Alinę z Leszczyńskich zachował się niezwykły album fotograficzny opatrzony datą „JESIEŃ 1929”. Jego fotografie dokumentują zawody Sandomierskiego Koła Sportowego (S.K.S.) – organizacji, która od początku XX wieku skupiała ziemian, hodowców koni, jeźdźców oraz oficerów kawalerii z Sandomierskiego i Opatowskiego. S.K.S. powstało w 1910 roku. Jedną z jego najważniejszych dziedzin działalności były sporty konne: organizowano biegi dystansowe, biegi myśliwskie, wyścigi z przeszkodami i konkursy hippiczne. Szczególne miejsce zajmował Bieg Dystansowy Śmiłowski, którego tradycja sięga początków działalności Koła. Już w 1910 roku prasa opisywała 35-wiorstowy bieg w Śmiłowie. W następnych latach zawody te stały się częścią lokalnego kalendarza sportowego i towarzyskiego.
Za tradycją tą stała przede wszystkim miejscowa warstwa ziemiańska, dla której hodowla i sport konny były ważnym elementem życia gospodarczego, społecznego, a także patriotycznego. Czesław Baczyński, właściciel Śmiłowa, należał do najważniejszych postaci S.K.S. i był związany z hodowlą koni. W 1929 roku ufundował wysoką nagrodę za Bieg Dystansowy Śmiłowski. W tym samym środowisku znajdowali się Leszczyńscy z Kaliszan.
Ojciec Aliny, Zygmunt Leszczyński, ziemianin, senator II Rzeczypospolitej i właściciel Kaliszan, prowadził w swoim majątku hodowlę koni. Jego syn Julian Leszczyński, brat Aliny, był w 1929 roku związany z organizacją zawodów S.K.S. To ważny ślad wskazujący, że album mógł trafić do Aliny nieprzypadkowo – należała ona do rodziny funkcjonującej w samym centrum tego regionalnego środowiska. W albumie szczególnie interesująca jest pierwsza z jedenastu fotografia, przedstawiająca Karola Wickenhagena na koniu, w otoczeniu czterech innych jeźdźców, prawdopodobnie ułanów.
Podpis określa go jako mastera biegu myśliwskiego. Wickenhagen, mąż Marii ze Skotnickich, właściciel majątku w pobliskiej Sobótce, był hodowcą koni, aktywnym jeźdźcem i członkiem zarządu S.K.S. Jego obecność na fotografii pokazuje, że sport konny łączył miejscowe ziemiaństwo z tradycją kawaleryjską. Kolejne fotografie pokazują start Biegu Śmiłowskiego, grupę uczestników i gości w Śmiłowie, sportsmenów oraz finisz biegu myśliwskiego. Album staje się dzięki temu czymś więcej niż dokumentacją zawodów. Jest obrazem świata, w którym sport, hodowla koni, wojsko i życie towarzyskie miejscowych dworów tworzyły jedną wspólną przestrzeń.
Dzięki zachowanej proweniencji albumu możemy dziś spojrzeć na te fotografie również przez pryzmat historii Aliny Leszczyńskiej i jej rodziny. Kaliszany, Śmiłów i Sobótka tworzą mapę miejsc związanych z hodowlą koni i działalnością S.K.S., a nazwiska Leszczyńskich, Baczyńskich i Wickenhagenów pozwalają odtworzyć fragment sieci relacji łączących przedwojenne ziemiaństwo Sandomierskiego i Opatowskiego. Album ten jest więc cennym świadectwem nie tylko historii sportu konnego, lecz także lokalnej tradycji, kultury ziemiańskiej i życia społecznego II Rzeczypospolitej.
Opracowała: Sylwia Radzimowska-Zasuwa – kustosz Działu Literatury Muzeum Zamkowego w Sandomierzu
Źródła:
„Jeździec i Hodowca” 1929; „Świat” 1910;
W. Pruski, Dzieje wyścigów i hodowli koni pełnej krwi w Polsce;
Materiały dotyczące historii Kaliszan i rodziny Leszczyńskich: https://www.polskiezabytki.pl/m/obiekt/8618/Kaliszany/
